Öncelikle ve özetle, bence bu Türk internet sektörü için bir dönüm noktası. Gazetelerin de burada, burada ve burada yazdığı gibi, toplam 30 milyar dolarlık fon büyüklüğüne sahip VC’ler gelmişti. Wellington Partners‘tan Index‘e, Holtzbrinck‘ten 3TS‘e çok çok önemli yatırımcılar sektörün bir resmini çektiler. TechCrunch Avrupa‘dan Mike Butcher, Avrupa’da bir çok ülkeye bu kişilerle görüşmek için uçtuğunu, hepsinin aynı yerde bir etkinlikte toplanmasının son derece nadir bir olay olduğunu söyledi.  Yalnızca bu bile etkinliğin önemini anlatmak için yeterli.

Etkinlikte özellikle ilk gün yapılan sunular, Hepsiburada, Yemeksepeti, Bilyoner, e-kolay, Magnet, Nokta, Mynet gibi büyük oyuncularının kendilerini ve sektörü tanıtımları oldu. Onların hedefi yatırımcı bulmak değil, VC’lere piyasayla ilgili temel bilgileri sağlamaktı. Bunu da son derece verimli bir şekilde yaptılar. Hepsi iyiydi ama ben özellikle Nevzat‘ın ve Tümay‘ın sunumlarının dinleyiciler açısından çok bilgilendirici olduğunu düşünüyorum.

Akşamki kokteyl sırasında bir çok yatırımcıyla birebir sohbet etme olanağı buldum. Hepsi Türkiye piyasasından etkilendiklerini söylediler (gerçi başka bir şey söylemelerini beklemiyordum), ama daha çok hoşuma giden şey, bazılarının yatırım yapmaya ciddi şekilde niyetli olduğunu görmek oldu. Kokteyl bizim kendi içimizdeki iletişim açısından da önemliydi. Ersan‘ın (belki içkinin de etkisiyle :) ) dernek kurma heyecanını görmek keyifli oldu; gelecekteki bir internet yayıncıları derneğiyle ilgili ilk notu da böylece yazmış olayım.

Bugünkü sunumlar ise daha çok yatırım arayışına yönelikti. Golden Horn‘un şu an için “0 milyar dolar” değerindeki projesi Yoğurtistan‘ın ilk açık demosunu bu etkinlikte izleme fırsatı buldum. Bugün ben de Enuygun.com‘u sundum, ve yatırım yapmış olduğum Doktorsitesi, Tasit.com, Gelirortaklari da yatırımcılara kendilerini anlatma fırsatı buldular.

Böyle bir etkinliğin ardından hemen yatırım kararları alınması tabi ki fazla iyimser bir beklenti olur. Bu, önemli yatırımcıların Türkiye’yi, bu piyasayı tanımaya başlamaları için bir ilk adım oldu; bir çok kartvizit değişildi, şimdiden LinkedIn ve XING’den eklemeler başladı, yani hızlı bir iletişim sürecine girildi.  Pamir, böyle bir etkinliği bu kadar kısa sürede düzenleyerek bence çok önemli bir başarıya imza attı. Kendisinin ismini bundan sonra sektörde çok sık duyuyor olacağız. Ben kendi adıma bu etkinlik için Pamir’e bir de buradan teşekkür ediyorum.

Bu arada The Europas’ta En iyi Web Uygulaması/Servisi (Best European Web Application Or Service) kategorisinde çok beğendiğim bir proje olan Mekanist.net, ve En İyi Tasarım (Best Design) kategorisinde de Pasaj.com da yarışıyor.

cember.net’te gerçekleştirdiğimiz başarılı gelişim ve çıkış süreciyle bir çok Türk girişimciye örnek olduğumuz için özel bir gurur duyuyorum, ve bu örneğin ülkemizde bir çok yeni projenin çıkışı için bir umut olduğunu düşünüyorum. Ama bu yeterli değil. Yoğurt’un kurucusu Cemil Türün’ün de doğru şekilde vurguladığı gibi, Türkiye’de internetin daha hızlı gelişimi, dünya çapında projelerin çıkabilmesi için, tüm dünya çapında başarı kazanmış bir “örnek proje”ye ihtiyacımız var. Orkut gibi değil, gerçekten Türkiye’de doğmuş büyümüş ve dünyaya yayılmış bir projeye. Bugünkü etkinlikte, işte o projenin geldiğini düşündüren insanlarla konuştum.

1- Yoğurt: Cemil Türün, panelde yine çok keyifli bir konuşma yaptı. Myspace’in dünyada ciro yaptığı 9 ülkeden birinin Türkiye olduğunu, ve Türkiye’nin bu ülkeler arasında 5. sırada olduğunu, Google’ın Dublin ofisinde Türkiye için çalışan 85 kişinin istihdam edildiğini anlattı (bu kişilerin neden Türkiye’de olmadığı konusuna da hafifçe değindi). Dünyada G-7, G-20 gibi bir I-10 (internet 10) birliği kurulsa, Türkiye’nin de mutlaka orada yer alacağını, ve bu kadar yoğun internet kullanımı olan ülkemizden mutlaka uluslararası başarılı projeler çıkması gerektiğini söyledi. Cemil’in yapmaya çalıştığı da bu: Yoğurt’u bir şekilde dünya çapında büyük başarı kazanmış bir proje haline getirmek.

2- GROU.PS: Emre Sokullu da bu sabah Amerika’dan gelmiş, konferansa katılmıştı. Emre’yle de kısaca sohbet etme olanağı buldum, yine çok heyecanlıydı ve grou.ps’ta bundan sonra yapacaklarını keyifle anlatıyordu. Grou.ps şu an Alexa’da 5.000. sıraya kadar yükselmiş, ve çok ciddi bir trafik yaratır duruma gelmiş. Yani aslında şimdiden bir başarı öyküsü. Grou.ps kullanıcılarının dörtte biri Amerika’da, kalanı dünyanın farklı yerlerinden, ve özellikle de Brezilya ve Japonya’dan (ve malesef çok azı Türkiye’den). Ning gibi bir devle başarıyla rekabet eden Grou.ps da “o proje” olma yolunda güçlü bir aday.

3- MessengerFX: Benim hatam – messengerfx’i Volkan‘dan dolayı biliyordum, ama bu kadar başarılı bir uygulama olduğunu bilmiyordum. Bugün etkinlikte projenin kurucusu Yusuf Yıldırım’la tanıştım, ve anlattıklarını keyifle dinledim. MessengerFX, web tarayıcısı üzerinde anlık mesajlaşmaya olanak tanıyan bir uygulama. Yani tarayıcınızdan MSN / Live messenger, Yahoo! messenger gibi uygulamaları kullanabiliyorsunuz. Yani aslında Meebo’nun rakibi. Farklı sitelerle yaptıkları anlaşmalarla, o siteye entegre oluyor, ve kullanıcıların anlık mesajlaşma yapmalarına olanak tanıyor. Yusuf’un anlattığına göre şu an günde 300.000 kullanıcıya ulaşmış durumdalar! Henüz yatırımcıları yok (anladığım kadarıyla) ve fakat galiba yolda (anladığım kadarıyla :) ). Yusuf’un tüm dünyada hızla büyümek için ciddi planları var, ve  bunları başaracağına beni inandırdı.

Bunların dışında yine çok başarılı projelerden Mekanist’in kurucusu Ali, Rezztoran’ın kurucusu Çağla, Tish-o’nun kurucusu Fatih’le de sohbet etme olanağı buldum. Her etkinlikte bir kaç tane daha başarılı proje öğreniyorum, ve çok mutlu oluyorum. Artık o proje’ye çok az kaldı – iki üç yıl içinde bir proje şeytanın bacağını kıracak, ve o projeden sonra ülkemizden bir çok uluslararası proje güvenle dünya arenasına çıkacak.

Dün bir ay öncesinden tarih ve saatini belirlediğimiz ilk etkinliğe konuşma yapmak için gittim. Kapıdaki görevliler, ellerindeki listelerden benim ismimi kontrol ettiler, ama bulamadılar. Sonra ben ellerindeki listeden günün etkinliklerine baktım, benim konuşabileceğim konularla ilgili herhangi bir şey yoktu. Neyse ki davet eden görevlinin adını almıştım. O kişiye ulaştılar, ve görevli (organizasyonu yapan kişi) kapıya gelip bana etkinliğin rektör tarafından o salona ihtiyaç duyulduğu nedeniyle iptal edildiğini, kendisinin bana bir mail gönderdiğini (ki öyle bir mail almadım), benden haber gelmeyince de mailini aldığımı varsayarak beni aramaya gerek duymadığını söyledi. Kendisine söyleyecek bir şey bulamadım, ama yaklaşık iki saatim böylece harcanmış oldu.

Bugün bir diğer üniversitede bir konuşma yapmak için saat ayarlamıştık. Bu kez tedbirli davranıp dersine katılacağım kişiye ulaştım. Bana organizatörlerin benimle temasa geçmemiş olmadığı için programın bu şekilde yapılmamış olması gerektiğini belirtti, ve – kendisinden kaynaklanan bir sorun olmamasına rağmen – kopukluk ve aksaklık nedeniyle kurumları adına özür diledi. (Aslında burada benim hatam da var, aracı olan bir arkadaşla yazışmış, ama asıl ilgililerle netleştirmeye gerek görmemiştim.) Bu kez en azından yolda geçecek zamanı kurtarmış oldum.

Haftaya üçüncü üniversitede üçüncü etkinlik var. Nasıl sonuçlanacağını gerçekten merak ediyorum.

Etkinlikte Turkcell İş Geliştirme’den Sorumlu Genel Müdür Yardımcısı Cenk Serdar, Turkcell’in 36 milyon abonesi olduğunu aktardı. Online işlemlerde kredi kartına güvenmeyen milyonlarca insan, her ay cep telefonu faturasını ödüyor, ya da düzenli olarak kontör satın alıyor. Mobil ödeme sistemi, bu insanların internette hizmet ya da ürün satın alması için çok büyük bir kolaylık olacak. Bir mikro ödeme sistemi olarak konumlandırılan bu servis, kullanıcının kuruş seviyesinden 20 liraya (ve ileride daha büyük değerlere) kadar ödeme yapmasını yalnızca bir SMS onayı kolaylığına indirecek.

Sistem kesinlikle çok basit ve güzel görünüyor. Portföy şirketlerimiz açısından, Enuygun.com için şu aşamada ilgi çekici olmasa da doktorsitesi.com’un ziyaretçi üyelik bedeli bu ödeme sisteminin sınırlarına giriyor. Sitede ziyaretçilerin ödeme yapmaktaki öncelikli çekinceleri kredi kartı kullanımına güvenmemek. Bu sistemin üyelik gelirlerine ciddi bir katkı sağlayacağına inanıyorum.

Burada benim gördüğüm tek sorun, faturalama aşamasında. Ben bu ödemelerin Turkcell tarafından kullanıcıya faturalandığını, ve servisi alan şirketlerin Turkcell’e tek fatura keseceğini düşünüyordum. Ama anladığım kadarıyla Turkcell faturasındaki mikro ödeme ücret bilgisi, yalnızca bir “bilgi” alanı olacakmış, ve faturayı yine şirketler ilgili kullanıcıların adına kesecekmiş. Bu durumda yine kullanıcıdan ad, soyad, adres, TC kimlik no gibi bilgileri alma ve tek bir toplu fatura kesmek yerine çok sayıda çok küçük tutarlı fatura kesme zorunluluğu olacak. Bu da bu uygulamadan yararlanacak küçük şirketler için ek iş gücü ve basım masrafı demek. Tabi yine de sistemin getirdiği ödeme kolaylığı, buna değecektir.

Amerika’da online reklam pazar büyüklüğü 2008′de 23 milyar doları buldu. Bu büyük pazarda Web 2.0 uygulamaları, bir türlü istedikleri cirolara ulaşamadılar, ve bugünlerde sık sık Facebook’un ve MySpace’in ciro yaratmak için çırpındıklarıyla ilgili haberler okuyoruz. Türkiye’de çok daha küçük pastada işimiz çok daha zor. Sürekli olarak reklama dayalı gelir modellerini özellikle ülkemizde çok sağlam bulmadığımı, web sitelerinin farklı gelir modelleri yaratmaları gerektiğini vurguluyorum. İşte bu noktada Turkcell’in Mobil Ödeme Sistemi, önümüzdeki aylarda internet girişimlerine büyük destek sağlıyor olacak.

Ben eTohum’u oldukça önemsiyorum. Geçtiğimiz yıl boyunca düzenlenen toplantılardaki tanıtımlar, ve sonunda dün yapılan etkinlik, Türkiye’nin her yerinden başarılı olan ya da en azından potansiyeli olan bir çok girişimden haberdar olmamızı sağladı. eTohum buluşmalarında sektör olmaya çalışan internet camiası birbirini tanıdı. Hiç bir şey olmadıysa bir çok kişi sunum tecrübesi edindi, ki bence buna gerçekten ihtiyaç var.

Dün duyurulan 15 girişimden bazılarını zaten takip ediyordum. Hatta içlerinden bir tanesi, benim kişisel olarak da oldukça ilgilendiğim bir fikir ve uygulama. Projeler açısından eTohum’da bundan sonraki süreçte ne olacağından çok emin değilim, ama sanırım Burak bu projeleri potansiyel yatırımcılara tanıtmaya devam edecektir. Seçilen projeler de kendi ilerleme sürecinde güzel bir referans sahibi oldular.

Bu ilk eTohum sürecinden önümüzdeki aylarda bir başarı öyküsü oluşturulabilirse, sonraki eTohum’larda çok daha büyük ilgi, çok daha başarılı projeler görebileceğimize inanıyorum.

(Bu arada ODTÜ’lülerin yoğunluğu ve Boğaziçi ve İTÜ’lülerin azlığı bizim de dikkatimizi çekti. Sadece tesadüf müydü yoksa gerçekten ODTÜ girişimci ruhu daha mı çok destekliyor merak ediyorum.)

Türkiye’de çok rastladığım türden bir tartışmanın orada da yaşanıyor olmasını açıkçası eğlenceli buldum. :) Arrington’un genel olarak haklı olduğunu düşündüğümü de not olarak belirteyim. Avrupa-Amerika düşünce farklılığını görmek açısından bu yazıları okumanızı öneririm.

Göz göre göre bir sektörün –hem de diğerlerine kıyasla komik rakamlarla başarı elde edilebilecek yepyeni bir alan açan bu sektörün- daha Türkiye’den kopuk şekilde coşmasını izlemek gerçekten üzücü. Taze girişimciler için belki tüm git-gel masrafları fazla olabilir, ama sektörde buraya gelip bu ortamda bulunma imkanına sahip olan en az 100 kişi vardır, ama sanırım bu tarz ortamlar kısa vadede somut fayda getirmeyeceği düşünülüp yok sayılıyor.

Ben de (pasaportumun süresinin dolmuş olmasını geçerli bir neden olarak saymazsak) bu kişilerden biri olabilirim. LeWeb ya da diğer sektörel etkinlikleri Şekip’in düşündüğü gibi yok saymıyorum, aslında daha önce katıldığım bazı daha küçük çaptaki sektörel etkinliklerin çok ciddi potansiyel sağlayabileceğini de gördüm. Diğer “potansiyel” katılımcıların da aynı görüşte olacağına eminim.

Diğer taraftan, bu gibi etkinliklerin organizatörlerinin de biraz mantıklı olması gerektiğini düşünüyorum. Katılım ücreti, erken kayıtta 1.500 EUR, geç kayıtta 1.800 EUR olarak belirlenmiş. Bayram dönemindeki uçak ve Paris’teki konaklama fiyatlarını buna eklediğinizde gerçekten çok yüksek değerler ortaya çıkıyor. Yemek olarak kanepe servis edilen bir etkinlik için istenen bu tutarlar, bence bir web etkinliğinin ilk önce ruhuna aykırı olarak değerlendirilmeli.

Bu kadar yüksek katılım bedelini ya ciddi yatırım yapabilecek yatırımcı bulmak isteyen (ve büyük olasılıkla halihazırda katılımı finanse etmelerine izin verecek kadar yatırım almış) girişimciler, ya da bu alanda uluslararası projelere çok ciddi paralar yatırabilecek nispeten büyük yatırımcılar / VC şirketleri verebilir. Türkiye’de ise her iki gruptan potansiyel katılımcı sayısı 100 değil, büyük olasılıkla 5-10′la sınırlıdır. Ve ben onlardan biri değilim.

Bu 5-10 kişiyi de kurban bayramı nedeniyle anlayışla karşılayalım bence. :)

Bu arada ben de etkinlik kapsamında Cuma saat 12:30′da Bilişim Sektöründe Girişimcilik – Melek Yatırımcılar adlı Etohum Özel panelinde konuşmacıyım. Burak Büyükdemir’in yöneticisi olduğu panelin diğer konuşmacıları iLab‘dan Cem Sertoğlu, Golden Horn Ventures‘tan Mehtap Özkan, ve LabX‘ten Fuat Sami. Türkiye’de internet alanında yatırım deyince akla ilk gelecek isimlerden olan bu üç katılımcıyla çok keyifli bir panel olacağını düşünüyorum.

22-23 Kasım (Cumartesi-Pazar) tarihlerinde gerçekleşecek bu etkinlikte KOBİ’ler ve potansiyel girişimcilere iş planı ve proje hazırlama, finansman, satış teknikleri gibi konularda bilgi verilecek. 23 Kasım Pazar günü “Başarılı Girişimcilerden İpuçları” isimli bölümde ben de konuşmacı olarak yer alacağım. Katılım için jciistanbul.org adresindeki formu doldurmak gerekiyor. Katılım ücretli.