Ciro yaratma konusunda XING’in LinkedIn’den daha başarılı olduğu bir gerçek: XING’in son açıkladığı rakamlara göre 2008 yılı 9 aylık cirosu 25 milyon EUR (bugünün kuruyla 32,35 milyon USD) olmuş. EBITDA marjini de inanılmaz bir seviyede: %40. 6,5 milyon üye sayısıyla (şu an daha fazla olmalı ama böyle alayım) ayda üye başına 0,56 dolar gibi bir cirosu olmuş. Bu trendle yıl sonu cirosu da 40-45 milyon dolar civarında olur gibi görünüyor.

LinkedIn, o konuda biraz daha geriden geliyor. Şu an bazı kaynaklara göre 30 milyon üyesi olduğu söyleniyor, ve 2008 ciro tahmini “iyi ihtimalle” 100 milyon dolar. Bu da kaba bir hesapla ayda üye başına maksimum 0,28 dolar ciro gösteriyor; yani XING’in tam olarak yarısı.

Buna rağmen LinkedIn’in üye başına değerlemesi, 30 milyon üyeyle 35 dolar civarında olmuş . XING’de ise bu değer şu an 30 dolar civarında (şu anki market cap’ini gözönüne aldım; ama hisse değeri son dönemde ciddi şekilde düştüği için bu değere indi).

Bu sayılar, LinkedIn konusunda yatırımcıların iyimser davrandığını gösteriyor. Bence en fazla XING’in yarısı kadar ciro yaratabilen bir şirket için – borsanın XING’i doğru değerlediğini kabul etmek uygun olur – XING’in üzerinde bir değerleme fazla. Özellikle de böyle bir dönemde.

(Meraklısına not: cember.net satışında üye başına değerleme 25 dolar civarındaydı.)

Bu konferansların ikincisi, yarın San Francisco’da başlıyor. İki gün sürecek konferansa Google, WebMD, Microsoft, Sermo, Yahoo!, PatientsLikeMe gibi isimler katılıyor.

Konferansı takip edecek olan Kerim’den yorumlarını aldıktan sonra burada paylaşacağım.

Twitter ve FriendFeed’in başarısını görünce Cem’in bu öngörüsünün heyecan verici olduğunu söylemem gerek. Ek olarak, Facebook feedlerinde gördüğüm kadarıyla yurtdışında yaşayan arkadaşlarım kendilerini ifade etmek için platformu Türkiye’dekilerden çok daha yoğun olarak kullanıyorlar; bu da benim için Cem’in tahmininin çok yanlış olamayacağının göstergesi.

Diğer taraftan:

1- Cem “mobil operatörlerden kaynaklı engeller nedeniyle” twitter’ın (ve sanırım devamında FriendFeed’in) Türkiye’de başarılı olmadığını belirtmiş. Bu durumda eğer bu engel ortadan kalkarsa twitter başarılı olacak demektir. Buna katılmıyorum: twitter’ın başarısızlığının nedeninin sosyal yapı olduğunu düşünüyorum. Twitter blog‘da belirtildiğine göre Twitter’ın ABD’den sonra en çok kullanıldığı ülke Japonya, ve Avrupa ülkeleri epey arkadan geliyorlar. Gerçekten de bu kadar yoğun kişisel ifade, bence bizim yapımıza uymuyor…

2- Facebook’un Türkiye’deki başarısına rağmen kişisel ifade konusunda başka ülkelere göre az kullanılmasının da yine sosyal özelliklerden kaynaklandığında hemfikiriz. Ama daha doğru / yerel bir yaklaşım uygulayacak bir platformun Facebook’un yapamadığını yapacağına pek ihtimal vermiyorum. Bizim ifade ihtiyacımızın daha az olduğunu söylemiyorum, ama kendimizi ifade etmeyi baskılayan şeyler epey güçlü, ve ancak bu baskıların yıkılmasının kişisel ifadede başarıyı getireceğini, bir platformun da bu gibi baskıları önleyemeyeceğini düşünüyorum.

Tabi böyle bir platform çıkar da beni şaşırtırsa ancak sevinebilirim.

Bu arada Cem’in yazısında değindiği, bu hafta NYT’da yer alan “I’m So Totally, Digitally Close to You” isimli makale gerçekten bu konuda çok güzel hazırlanmış bir yazı; mutlaka okumanızı öneririm.

Online sağlık hizmetleri, bugün çok hızlı şekilde gelişiyor. Her insanın sağlık hizmetine ihtiyacı vardır. İnternet üzerinde sunacağınız doğru ve sağlıklı bilgi, ziyaretçi çekecektir. Belirli bir hedefe gelen çok sayıda ziyaretçi ise internet sitelerinin başarılı olmasının temel koşuludur.

doktorsitesi.com’un kurucusu Erden, bugüne kadar doktorsitesi.com’u güzel tasarım, orijinal içerik, düzeyli iletişim ortamı ve güvenilir doktor üyelikleriyle çok sağlam bir konuma getirdi. Bundan sonrası için öncelikler, site içeriğinin daha da zenginleştirilmesi, üye sayısının hızlı bir şekilde artırılması, ve ziyaretçilerin servis deneyimlerini zenginleştirecek Web 2.0 fonksiyonaliteleri olacak.

doktorsitesi.com’la ilgili görüş ve eleştirilerinizi yazabilirseniz çok sevinirim, bunlar sitenin gelişimi için bizim açımızdan önemli ipuçları olacaktır.

Bu yatırımımızla önümüzdeki dönemde doktorsitesi.com’un daha da hızlı büyüyerek öncü rolünü pekiştireceğini umuyorum.

Yayına başlayalı henüz bir kaç gün olmasına rağmen ffholic, bir çok FFsever’in ilgisini çekmiş bile. Nitekim bu konuda bir arama yapınca ffholic’le ilgili şimdiden bir çok farklı dilde yazılar yazılmış olduğu görülüyor; buna Mashable da dahil. Bu hızlı başlangıç, projenin başarısı için çok iyi bir işaret bence.

ffholic’in Arda’nın projesi olduğunu duymuştum. Dün bu konuyu kendisine onaylatma fırsatı buldum. Gördüğüm kadarıyla Arda projenin geleceğiyle ilgili oldukça heyecanlı, ve şu ana kadar gördüğü ilgiden de oldukça memnun.

Türkiye’yi değil tüm dünyayı hedefleyen bu güzel projesinde Arda’ya ve ekibine şimdiden büyük başarılar dilerim…

Bugün yüz milyonlarca insanın farklı sitelerde bir ya da bir kaç profili var. Bu profiller, kişilerin sanal dünyadaki izdüşümleri, ve insanlar internet üzerinde o profillerle tanışıyor, iletişim kuruyor, iş görüşmesi yapıyor, sohbet ediyorlar. Ama herhangi bir kişi öldüğünde, kendisinin profilleri sanal dünyada var olmaya devam ediyor. Bu da ölen kişinin isteği dışında / olduğundan farklı bir şekilde temsil edilmesi anlamına geliyor, ve aynı zamanda o profille iletişime geçmek isteyenler için pek de hoş bir durum olmuyor.

Biz cember.net’te üyelerimizden gelen uyarı/bilgilendirmeler üzerine, ölen kişilerin profillerini iptal ediyorduk. Bu, şu an her networking platformunun uyguladığı sistem. Ama tabi ki yüz binlerce, milyonlarca üyesi olan platformlarda bu kötü haberin platformun yöneticilerine ulaşması çoğunlukla mümkün olmaz. Üyelik sistemi olan platformlar çoğaldıkça ve yıllar geçtikçe bu platformlarda artık yaşamayan insanların profilleri çoğalıyor, ve bunun sonucunda aramalarda yanıltıcı bilgiler, ya da o kişinin yakınları için acı verici durumlar ortaya çıkıyor.

Bu sorunun (belki de ciddiye alınması daha uzun yıllar alacağı için) şu aşamada somut bir çözümü yok. İbrahim, yazısında OpenID‘nin işe yarayabileceğini, hiç değilse yalnızca bir merkezi bilgilendirmenin yeterli olacağını söylüyor. Ama tabi ki bu da net bir çözüm değil, çünkü OpenID sağlayıcısının bilgilendirilmesinin kim tarafından / nasıl yapılacağı konusu açıkta kalıyor.

Devletlerin temel görevleri arasında vatandaşlarıyla ilgili en temel bilgileri tutmak / raporlamak / denetlemek vardır. Bence bu sorun da yalnızca devletin işin içine girmesiyle kesin olarak çözülebilir. Şu an bir ölüm durumunda telefon gibi ücretli servisler, resmi belgeyle başvuru üzerine kapatılıyor. Belki OpenID, gelecekte yasal olarak da kabul görür ve şu an “TC Kimlik No” olarak kullandığımız bilgiye denk bir duruma gelir. Bu durumda ilgili kurumlar online dünyadaki varlığımızı düzenleyebilecek, ve gerekli olduğunda da “kapatacaktır”… Tabi bu, internetin temelinde var olan anonimlik kavramına tamamen aykırı bir durum, ama sonuçta gittiğimiz yön bu değil mi?

İskender, 27 yaşında genç bir internet girişimcisi. Şu an projesi mynesto üzerinde çalışıyor. mynesto fikrini İskender geliştirdi, ve geçtiğimiz sene E-Spotting (bugünkü adı “Miva”) ile Almanya’nın ilk “Paid Search” şirketini kuran, ve bir süre Google’da direktör olarak çalışan Raimar von Wienskowski ile beraber hayata geçirdi. mynesto, Almanya’da çok önemli bir konu olan ev, mobilya, dekorasyon, bahçecilik ve Do-it-Yourself konularına odaklanmış dikey bir pazaryeri ve web 2.0 tabanlı bir social networking platformu.

İskender’le konuşmamızda yalnızca bu konularda Almanya’da 20 kadar ayrı dergi olduğunu söylemişti; ayrıca televizyonlarda da bu konuda onlarca program mevcut. mynesto şu an yalnızca Almanca servis sunduğu için incelemek kolay olmayabilir, ama Almanca’nız varsa çok güzel bir fikir ve uygulama olduğunu göreceksiniz.

Ben İskender’le kendisi henüz üniversite öğrencisiyken tanıştım; o zaman bile hayata geçirdiği bir kaç projesi vardı. Kendisinin belirttiğine göre 19 yaşından beri internetin ticari yanı ile uğraşıyor, ve konuşunca Alman pazarı hakkında inanılmaz bir bilgiye sahip olduğunu görüyorsunuz.

İskender’in ailesi çalışmak için yıllar önce Türkiye’den Almanya’ya gitmiş, ve Hamburg’a yerleşmişler. İskender de orada doğmuş ve büyümüş. Ama maillerinde bunu anlamanız imkansız, çünkü Türkçesi mükemmel. Kendisi teknik kökenli değil; Hamburg Üniversitesi’nde İşletme lisans ve Data- & Information-Management alanında master’ı var (master’dan bölüm birincisi olarak mezun olmuştu). Henüz üniversitedeyken SEO ve Affiliate Marketing odaklı bir çok küçük ölçekli internet projesi geliştirip işletiyordu, ve mezun olduktan sonra Almanya’nın önde gelen satış ortağı arama pazaryerlerinden birini kurup bir Alman medya kuruluşuna sattı. İskender’in cember.net’in tasarım / geliştirme aşamasında ve devamında konsepte ve işletime de çok önemli katkıları oldu.

İskender gerçekten iyi yetişmiş, çok zeki ve bilgili bir girişimci, ve Almanya’daki ikinci / üçüncü nesil Türk gençleri için çok iyi bir rol modeli olduğunu düşünüyorum. Önümüzdeki yıllarda gerek mynesto ile, gerek yeni projeleriyle ismini Türkiye’de de çok duyacağız.

Benim için bir alan adının şu özellikleri olmalı:

- Bilinen ve kullanılan bir / bir kaç sözcük olması, hatırlamayı kolaylaştıracaktır. Ciddi pazarlama bütçeleriniz yoksa yeni bir Google’ı insanlara ezberletemezsiniz (yalnızca bu yüzden projenin başlamasından önce dinopis.net yerine cember.net’i kullandık.)

- Jenerik isme para vermeyip yine de o isimden vazgeçmemek için çok uygulanan bir yöntem olan “sözcüğün deforme edilerek kullanılması” bir zamanlar sempatikti, ve çok kullanıldı. Ama bu kadar çok kullanılınca bu yöntem de eskidi – artık yeni projelerde bu tarz alan adlarından kaçınmak gerekiyor.

- İyelik ekli alan adları (“-im.com”), yaptığınız işte “ikinci” olduğunuzu ve yeterince yaratıcı olmadığınızı gösterir. Bu yöntemi en çok restoranlar kullanıyor, bunu unutmamak gerek (bugünlerde sık sık “Küçük Evim” adında restoranlara rastlıyorum da).

- Sözcük tamamlayan uzantılar, çok zekice kullanılabiliyor: del.icio.us zorlu bir şey denedi ve başardı, aynı şekilde Emre‘nin girişimi grou.ps da çok iyi ilerliyor. Ama yine de son kullanıcıyı düşünerek kafa karıştırıcı olmamakta ve uzantıyı .com, .net gibi basit tutmakta fayda var.

- Jenerik isimler e-ticaret için iyidir. Diğer taraftan bu isimler malesef genellikle çok yüksek fiyatlarla satışa sunulmuş durumda. Kimse ucuza satmaya yanaşmadığı, ve kimse de alamadığı için bu jenerik isimler satıcıların basit e-ticaret projelerinde kullanılmaya devam ediyor. Geçen ay bir tanıdığımın elinde bulunan “sempatik” bir jenerik alan adına küçük bir apartman dairesi kadar değer biçtiğini duyunca epey şaşırmıştım.

- Alan adında Türkçe karakterler yerine İngiliz alfabesindeki noktasız/çizgisiz karşılıklarının kullanılmasına alışkınız. “ç” yerine “ch”, “ş” yerine “sh” kullanmaktan kesinlikle kaçınmak gerek; bu tür alan adları 90′larda kaldı. Aynı şekilde alan adında zorlama şekilde “x” kullanmayı da ait olduğu uzak geçmişte bırakmak gerek.

- Malesef alan adı yönetimimizin zamanında yaptığı hata nedeniyle Türkiye’de alan adları diğer bir çok ülke gibi ülke isminin kısaltmasına, yani bizim için .tr değil, .com.tr, .gov.tr gibi “kompleksli” uzantılara sahip. (Eğer .com yerine “ticari”nin kısaltması, “gov” yerine “resmi”nin kısaltması olsaydı bir yere kadar anlayabilirdim, ama commercial, governmental gibi sözcükler Türkçe bile değil – ve tabi en komiği 8 yıllık temel eğitim olan ülkedeki k12 uzantısı :) ). Bence bu nedenle insanlar bir de fazladan “tr” eklemeyi haklı olarak gereksiz buluyorlar, ve .com.tr gibi uzantılar malesef girişimlerde çok kullanılmıyor. Nitekim yakın zamanda devlet bile “keyodemeleri.com.tr” yerine yalnızca .com’lu adresi kullandı. Biz cember.net’te bir .tr uzantısı almayı tamamen gereksiz gördük, ve bu yüzden de hiç bir eksiklik yaşamadık. Bundan sonraki projelerimde de .tr uzantısını kullanacağımı sanmıyorum; hele böyle bir alan adı için marka başvurusunu kanıtlamamız gerektiğini öğrendikten sonra!

Yukarıda yazdıklarım yalnızca benim düşüncelerim, ve yeni projemizde bunları gözönünde bulunduracağımızı düşünerek yazdım. Tabi ki tüm bu maddelere aykırı olup da başarılı olabilecek bir çok proje var. Yine de uygun bir alan adını kullanmanın projenin başında bir çok şeyi kolaylaştıracağını da aklınızda tutmalısınız.

1. İçeriği kullanıcılar yaratıyor olsa da sizin ürettiğiniz kısımda diliniz güzel olsun, kesinlikle hata yapmayın. Kullandığınız dil, platformunuzun kalitesi hakkında çok ciddi bir fikir verir.
2. Platformun kuralları açık ve net olsun, ve bu kuralları kesin olarak uygulayın. Denetimi hiç bir zaman bırakmayın, ve hiç bir şekilde “biraz esneklikten bir şey olmaz” demeyin. Bir yerden bir delik oluştuğunda mutlaka devamı gelir.
3. İçeriği sürekli monitör edin. Bir aşamadan sonra bazı şeyler çok zorlaşır; mutlaka üyelerin birbirlerini kontrol edebildikleri mekanizmalar yaratın: “uygunsuz profil”, “forum yazısını şikayet et”, “mesajı şikayet et” gibi. Bu şikayetleri de en kısa sürede değerlendirin, ve şikayet EDEN üyeye de hızlı şekilde bilgi vermeye çalışın: memnuniyeti çok artırır. Üyeler ilgilenmeyi ve ilgilenilmeyi severler.
4. Reklam, PR iyidir, ama ufak masraflarla viral kampanyalar düzenleyebilirseniz uygun koşullarla başarılı sonuçlar elde edersiniz. Biz cember.net’te sık sık davetiye gönderme kampanyaları düzenledik, ve bunların üye sayısı artışına çok olumlu etkisi oldu. Tabi bu gibi kampanyalarda üyelerin yanıltıcı davranmalarını ya da spam yapmalarını önlemek için ciddi ek tedbirler almak gerekiyor.
5. Platformu sürekli geliştirin, ve üyelerinizi şaşırtın. Ama bu gelişmeleri üyelerin yönlendirmesine izin vermeyin; platform hep sizin kontrolünüz altında kalsın. Aksi takdirde üyelerin istediği çok şeyi barındıran, ama ticari olarak başarısız bir uygulamayla kalırsınız.