Girişim: 2008′in başında cember.net’in güzel bir toplam değerlemeyle satışı, yaşamımızı gerçek anlamda değiştiren bir adım oldu. O ana kadar yaptığımız işlerin (cember.net bence gerçekten başarılı ve güzel bir bir projeydi) sektör ve basın tarafından pek dikkate alınmamasına ve bazılarınca açıkça küçümsenmesine rağmen (there is LinkedIn in my life sendromu diyordum) satışın ardından bir anda “başarılı girişimciler” olarak dikkat çektik. Bu da yaşamımızı etkiledi tabi ki.

Başarılı girişimci, başarılı satış yapan değil, bir işi başarıyla geliştiren ve yöneten kişidir. Evet başarılı bir proje yaptığımıza inanıyorum, ama bunu yalnızca satışla değil, sürecin tamamı ile değerlendiriyorum. Satış kısa süreli bir eylemdir ve satışta bir çok şeyin yanı sıra şans faktörü de önemli rol oynar. Girişimin gelişiminde ise şansa çok yer yoktur.

Bu arada yeni girişimimiz ENUYGUN da bu yıl başladı, ama onunla ilgili değerlendirmeyi artık seneye yaparım.

Yatırım: cember.net XING devir sürecinin ardından soyunduğum melek yatırımcılık, yaşamımda bir diğer önemli adım oldu. Bu çok farklı bir alan, ve benim (bazı etkinliklerde bu konuda görüşlerimin alınmasına rağmen) henüz bu konuda söyleyecek çok şeyim olmadığının farkındayım. Sonuçta doktorsitesi.com bu alanda harika bir başlangıç oldu. Önümüzdeki yıllarda yatırımcılık şapkamı daha çok giymeye başlayacağım; o zaman söyleyecek daha çok şeyim olacak tabi ki.

Sağlık: Önceki ay babamın ciddi rahatsızlığı, bana yaşamda nelerin önemli olduğunu bir kez daha hatırlattı. Hastanede yoğun bakımın hemen önündeki odada on gün kadar bir kanepede sabahladım. Aynı odada, yoğun bakımdaki kanser hastası babalarını iki aydır bekleyen iki kardeş vardı. Yüksek yoğun bakım masraflarını, tarlalarını parça parça satarak karşılıyorlardı. Belki de bir kaç fazla gün için, yaşamlarının geri kalanını feda ediyorlardı, ve bunu hiç düşünmeden yapıyorlardı. O ’son an’da aslında şu an zamanımızı harcadığımız şeylerin öneminin olmadığını kavramışlardı. Bunu kavramak için, o zamanı beklememek gerektiğini, öncelikleri değiştirmem gerektiğini ben de o süreçte biraz geç de olsa farkettim.

Ama yaşam yeniden normal döngüsüne girince böyle zamanlarda farkettiklerini unutmak da o kadar hızlı oluyor.

Blog: İyi bir iletişimci değilim, kendimi pek iyi ifade edemem. Sorulara çok kısa yanıtlar veririm, pek soru sormam. Buna rağmen bu yıl blog yazmaya karar verdim. Şu ana kadar fena gitmiyor, bakalım 2009′da da yapabilecek miyim. Şimdilik blogumda kendi tarzımı bulamadım; biraz fazla ciddi yazıyorum. Yeni yılda belki biraz daha rahat yazmaya başlarım: bu beni takip edenler için de iyi olur heralde.

ve Aile: Bu yıl bir de baba olacağımı öğrendim! :) Şimdi heyecanla kızımızın doğacağı günü bekliyoruz. Ve yalnızca bu nedenle, 2009′un benim için 2008′den çok daha önemli bir yıl olacağını şimdiden biliyorum.

doktorsitesi.com 2009, eski versiyonunda da bulunan sağlık konusunda uzman doktor üyelerin yazdığı makaleler, üyelerin sorularına doktorların yanıtları, gelişmiş arama özellikleri, ziyaretçi ve uzman üyeliği gibi özellikleri daha kullanışlı ve gelişmiş bir arayüzle sunmaya devam ediyor. Bunların yanı sıra, yeni sitede şu özellikler var:

• Uzman videoları: doktorsitesi.com üyesi doktorlarla yapılan söyleşilerin videoları yayında. Şu an bir kaç yüz video var. Çekimler hızla sürüyor, ve çok yakında binlerce videoyla çok kapsamlı bir kaynak sunuluyor  olacak.
• Ziyaretçi profilleri: doktorsitesi.com, geliştirilen networking altyapısı ile ziyaretçi üyelerinin kendilerini site üzerinde ifade edebilmelerine, birbirleriyle iletişim kurmalarına olanak tanıyor.
• Uzman profilleri: Site üyesi uzmanların bilgilerini daha geniş ve doğru formatta sunmaları sağlandı.
• Gruplar: doktorsitesi.com üyelerinin kendi aralarında sağlık üzerinde belirli konular çerçevesinde iletişimini daha da artırmak amacıyla geliştirildi.
• Mesajlaşma: Üyeler arası iletişimi artırmak amacıyla eklendi.

Yeni betayla yayına giren bu özelliklerin dışında, 2009′un ilk aylarında Sağlık Bilgi Bankası ve Kişisel Sağlık Kayıtları modülleri de hayata geçecek.

Bütün bu özellikleriyle doktorsitesi.com, bir kaç ay önce hayal ettiğimiz, dünyada örneği bulunmayan derecede kapsamlı bir sağlık sitesi olarak yeni yılda hızlı gelişimine devam edecek.

XING, LinkedIn’in en büyük rakibi. Avrupa’da çok başarılı olan XING, bir süredir Amerika’da da rekabet etme şansını yokluyor. 2007 yılının Haziran ayında ZoomInfo ile bir ortaklık anlaşması yaparak bunun ilk adımını atmıştı. Tabi aynı şekilde LinkedIn de yavaş yavaş Avrupa’ya açılma çalışmalarına başladı; nitekim geçtiğimiz Ocak ayında Londra’da bir ofis açarak Avrupa’ya daha çok önem vereceğini gösterdi. Her iki taraf da kendi kıtalarında güçlerini ispatladıkları için artık rakip sahada önemli hamleler yapmak zorundalar. LinkedIn için Avrupa belli bir öneme sahip, ama XING için malum  nedenlerle Amerika gerçekten çok önemli bir pazar.

socialmedian’ın böyle bir zamanda satın alınması, XING’in Amerikan teknoloji basınında ve bloglarında çok dikkat çekmesini sağladı. XING yoğun medya dikkatini epey yüksek PR harcamalarıyla yapmak yerine, çok daha etkili ve hızlı bir yol seçti.

Yani kriz döneminde Amerika’da yatırım yapan Avrupalı internet uygulaması olarak XING, bundan sonra Amerika’da LinkedIn (ve Facebook) ile rekabet yolunda elini oldukça güçlendirmiş oldu.

Edit: Şekip’in bugünkü yazısını geç farkettim. O da bu satın alımın yine LinkedIn’le rekabette önemli bir hamle ve “Bende de 5 As var” yanıtı olduğunu belirtmiş; okumanızı öneririm.

Türkiye’de çok rastladığım türden bir tartışmanın orada da yaşanıyor olmasını açıkçası eğlenceli buldum. :) Arrington’un genel olarak haklı olduğunu düşündüğümü de not olarak belirteyim. Avrupa-Amerika düşünce farklılığını görmek açısından bu yazıları okumanızı öneririm.

Göz göre göre bir sektörün –hem de diğerlerine kıyasla komik rakamlarla başarı elde edilebilecek yepyeni bir alan açan bu sektörün- daha Türkiye’den kopuk şekilde coşmasını izlemek gerçekten üzücü. Taze girişimciler için belki tüm git-gel masrafları fazla olabilir, ama sektörde buraya gelip bu ortamda bulunma imkanına sahip olan en az 100 kişi vardır, ama sanırım bu tarz ortamlar kısa vadede somut fayda getirmeyeceği düşünülüp yok sayılıyor.

Ben de (pasaportumun süresinin dolmuş olmasını geçerli bir neden olarak saymazsak) bu kişilerden biri olabilirim. LeWeb ya da diğer sektörel etkinlikleri Şekip’in düşündüğü gibi yok saymıyorum, aslında daha önce katıldığım bazı daha küçük çaptaki sektörel etkinliklerin çok ciddi potansiyel sağlayabileceğini de gördüm. Diğer “potansiyel” katılımcıların da aynı görüşte olacağına eminim.

Diğer taraftan, bu gibi etkinliklerin organizatörlerinin de biraz mantıklı olması gerektiğini düşünüyorum. Katılım ücreti, erken kayıtta 1.500 EUR, geç kayıtta 1.800 EUR olarak belirlenmiş. Bayram dönemindeki uçak ve Paris’teki konaklama fiyatlarını buna eklediğinizde gerçekten çok yüksek değerler ortaya çıkıyor. Yemek olarak kanepe servis edilen bir etkinlik için istenen bu tutarlar, bence bir web etkinliğinin ilk önce ruhuna aykırı olarak değerlendirilmeli.

Bu kadar yüksek katılım bedelini ya ciddi yatırım yapabilecek yatırımcı bulmak isteyen (ve büyük olasılıkla halihazırda katılımı finanse etmelerine izin verecek kadar yatırım almış) girişimciler, ya da bu alanda uluslararası projelere çok ciddi paralar yatırabilecek nispeten büyük yatırımcılar / VC şirketleri verebilir. Türkiye’de ise her iki gruptan potansiyel katılımcı sayısı 100 değil, büyük olasılıkla 5-10′la sınırlıdır. Ve ben onlardan biri değilim.

Bu 5-10 kişiyi de kurban bayramı nedeniyle anlayışla karşılayalım bence. :)

Dün BTZ’de bir panele konuşmacı olarak katıldım. Çok güzel bir etkinlikti, iyi hazırlanılmıştı. Panelde Burak Büyükdemir’in moderasyonunda iLab’dan Cem Sertoğlu, Golden Horn Ventures’tan Mehtap Özkan, Lab-X’ten Fuat Sami ve ben, girişimcilik, melek yatırımlar, risk sermayesi ve kriz üzerine konuştuk ve soruları yanıtladık. Burada hepimizin ortak noktası, yatırım yapabilecek kişiler olmamız, bunun için uygun projeleri aramamızdı.

Sorulardan biri, yatırımcıların neden dönüş yapmadığına yönelik bir şikayet oldu (ki spesifik olarak şikayet edilen kişi de bendim). Panelin sonunda da bir başkası, normalde ne kadar zamanda dönüş yaptığımla ilgili epey soru sordu.

Panelde de söylediğim bir şeyi biraz genişleterek yazayım: Türkiye’de internet alanında girişimci / potansiyel girişimci sayısı son bir iki yılda oldukça arttı. Bunların çoğu da bir dış yatırım arayışında. Bana son aylarda çok sayıda başvuru geliyor, ki bana gelen başvuru sayısı diğerlerine kıyasla oldukça az olmalı. Buraya kadar her şey normal.

Burada anlaşılmadığını düşündüğüm bir şey var: Ben ciddi potansiyeli olduğunu düşündüğüm internet girişimlerine yatırım yapmak istiyorum. Ama bana gelen her bir başvuru, “tek” başvuru değil. Elimden geldiğince dönüş yapmak istiyorum, ama dönüş yapabilmem için, bana gönderilen maillerdeki projelerin ciddiye alınabilir olması da gerekli. Eğer gönderdiğiniz dokümanlara biraz zaman ayırmazsanız, yeterince hazırlık yapmazsanız, dokümanın verileri eskiyse, proje havadaysa, bir iş planı oluşmamışsa, nereden para kazanacağınızla ilgili sayısal net veriler değil de “şuradan para kazanmayı planlıyoruz” sığlığında yorum yazıyorsanız, ciddi bir piyasa araştırması yoksa da yalnızca oturup düşüncelerinizi hikaye ettiyseniz, projenize ne kadar güvenirseniz güvenin, yatırımcıdan size zaman ayırmasını beklemenizde haksızsınız.

Eğer yatırımcının size önem vermesini istiyorsanız, önce siz yatırımcıya önem vermelisiniz (bunu bir yatırımcıdan çok, bir girişimci olarak söylüyorum). İş yaşamı oyun değil, bunu ilk önce başarılı olmak isteyen girişimcinin anlaması gerek.

Bu arada ben de etkinlik kapsamında Cuma saat 12:30′da Bilişim Sektöründe Girişimcilik - Melek Yatırımcılar adlı Etohum Özel panelinde konuşmacıyım. Burak Büyükdemir’in yöneticisi olduğu panelin diğer konuşmacıları iLab‘dan Cem Sertoğlu, Golden Horn Ventures‘tan Mehtap Özkan, ve LabX‘ten Fuat Sami. Türkiye’de internet alanında yatırım deyince akla ilk gelecek isimlerden olan bu üç katılımcıyla çok keyifli bir panel olacağını düşünüyorum.

Ben açıkçası ilk günlerde açıklanan, Turkcell’e geçişin oldukça yoğun olduğunu gösteren sayıları şaşırtıcı bulmuştum; eminim Turkcell de bu kadarını beklemiyordu (gerçi son günlerde çok güzel bir pazarlama kampanyası yürüttüler). Bkonuda istatistiki bilgilerin burada kalmaması gerektiğini, sürekli güncel verilerin yayınlanmasının hem ilgi çekici olacağını, hem de numarasını değiştirmeyi düşünen insanların karar vermesini kolaylaştıracağını düşünüyorum. Bu konuda bilgiyi de tabi ki Telekomünikasyon Kurumu’nun ilgili sitede sunması gerekiyor.

Bilmiyorum Telekomünikasyon Kurumu’ndan çok mu şey bekliyorum.

adhood, Turkticaret.net‘in host ettiği on binlerce siteyi birer yayıncı haline getirme fikri üzerine doğmuş. Her biri kendi ticari çalışmasını yapan bu şirketlerden dileyenler, anladığım kadarıyla ciddi dönüş beklentisi ile, adhood’un satacağı reklamları yayınlıyor olacaklar. Yani Yanıklar, bir lead generation network oluşturuyor. adhood, ilk günden dev bir yayıncı ağına sahip - en azından Turkticaret.net’in 70.000 müşterisi sayesinde potansiyeli oldukça yüksek. Turkticaret.net, bu kadar çok sayıda siteyi yayıncı haline getirerek, long tail’den ciddi bir dönüş almayı başaracak.

Bu projede bir de yeni bir reklam modeli duyuruluyor. ToolbarSite adındaki bu model, Reklamz’nin “z-type” dediği ve ekranın altında sürekli yer alan modelin benzeri (olduğunu düşünüyorum) ve çok daha pratiği. Adından da anlaşılacağı gibi bir toolbar görünümüne sahip, ve bana oldukça kullanışlı göründü. Murat Bey’in patent başvurusu yaptıklarını söylediği bu modelin reklamverenin oldukça ilgisini çekeceğini düşünüyorum. Umarım patent sayesinde yurtdışında da bu modelden para kazanırlar.

Yayıncı tarafında reklamın çok kötü bir gelir modeli olduğuna inanıyorum. Ama ajans tarafında çok büyük potansiyel bulunuyor tabi ki. adhood’un bu alanda güzel bir iş yapacağına eminim. Tüm ekibe şimdiden büyük başarılar diliyorum.

Ek bilgi: Murat Yanıklar ToolbarSite’ın bir rich-media uygulaması olan z-type’la bir ilgisi olmadığını, “içerisinde bir çok uygulamayı aynı anda barındırabilen bir uygulama” olduğunu bildirdi.